Tussen zand en tijd neemt je mee naar de uitgestrekte vlaktes van de Marker Wadden, waar Frans Roescher samen met andere leden van AWN Flevoland tijdens lange veldverkenningen zorgvuldig en verantwoord speurt naar sporen uit een ver verleden. Urenlang lopen over opgespoten zand, bukken, turen en verzamelen — en soms met lege handen terugkeren. Want wie hier zoekt, weet dat vondsten zeldzaam zijn en geduld vergen. Dit verslag, in de vorm van mailverkeer dat is gestuurd aan medewerkers van Natuurmonumenten, doet op betrokken en persoonlijke wijze verslag van deze zoektocht.
Af en toe geeft het zand zijn geheimen prijs: versteende botten van prehistorische zoogdieren of vuurstenen reststukken die herinneren aan Neanderthalers. In Tussen zand en tijd ontvouwt zich zo stap voor stap het verborgen verhaal van ons oerverleden.
Tussen Zand en Tijd
Marker Wadden – 27 oktober 2021
Ik breng je hierbij verslag uit van de zoektocht op de Markerwadden van 27 oktober. We hebben prachtige zaken gevonden. Ondanks dat we al twee keer eerder hadden gezocht, overtroffen de vondsten onze stoutste verwachtingen. Ik voeg een aantal foto’s bij van de resultaten.
We vonden een groot stuk van een schouderblad van een wolharige neushoorn, zie bovenaan rechts. Het lijkt dat er vraatsporen op zitten. Een mogelijke kandidaat voor het aanvreten van deze botten is de hyena. Dit gaan we nog nader belijken. Links van het schouderblad zie je een in het midden doorgebroken radius (spaakbeen) ook van een wolharige neushoorn. Het bot links daarvan konden we nog niet op naam brengen. Onder deze drie botten zie je twee grote botfragmenten. Het linkerstuk is een deel van het bekken van een mammoet. Het rechterstuk is niet nader te bepalen. Op de onderste rij zie je drie stukken mammoetivoor. Het middelste stuk vertoont gebruikssporen. Het is het uiterste puntje van een slagtand. Door gebruik, zoals in de grond stoten of langs objecten vegen wordt het puntje bijgeschaafd en gepolijst. Een bijzondere vondst.
We vonden verder nog veel kleinere en grote botfragmenten, zie de foto hierboven. Hierop zie je een aantal stukken die bij elkaar lagen. We gaan proberen ze aan elkaar te lijmen. Gezien het formaat denk ik aan mammoet of neushoorn. Als deze stukken gelijmd zijn kun je het beter bepalen welk dier het is.
Naast deze botfragmenten vonden we ook een paar heel bijzondere. Zie de foto hierboven. Linksbovenaan zie je een complete kies van een steppenwisent. Deze is in zeer goede staat. De steppenwisent (Bison priscus) is een typische bewoner van de mammoetsteppe gedurende de laatste ijstijd. Ik voeg een plaatje van het beestje bij ter illustratie. Een indrukwekkende kolos met een schofthoogte van 2.20 meter.
Het grote bot met twee kiezen wat je rechts ziet is een topstuk. Het is een deel van de onderkaak van een wolharige neushoorn. De twee achterste kiezen kun je zien. Ze zijn vrijwel onbeschadigd. We gaan deze tentoonstellen in museum Batavialand, Lelystad. Eerst moeten we deze voorzichtig en langzaam drogen en dan een speciale behandeling geven met velpon aceton. Als je dit kiezenmateriaal niet goed behandelt valt het na een tijdje helemaal uit elkaar en kun je het weggooien. De conservatie gaat zeker lukken. Ter illustratie voeg ik een plaatje bij van een reconstructie van het dier.
Links onderaan op de foto zie je een compleet polsbot. Ik denk ook van een neushoorn, maar houd een slag om de arm. Daarboven zie je een botfragment van een ulna (ellepijp). Dit is zo compleet dat je kunt achterhalen van welk dier het is. Ik heb nog wat huiswerk te doen.
Hiermee was de koek nog niet op. We vonden een flinke hoeveelheid bewerkte vuursteen. Zie de foto hierboven. De variatie is groot van afslagen, klingen, schrapers tot priemen. Dit is een zeer rijke oogst. We laten deze stukken nog beoordelen door een archeoloog die gespecialiseerd is in Neandertalwerktuigen, Marcel Niekus. Je ziet we hebben veel mooie stukken gevonden waar we zeer enthousiast over zijn. Als er weer verder wordt opgespoten zijn we graag weer van de partij. De Markerwadden blijft ons keer op keer verrassen.
We willen je bedanken voor de medewerking en gastvrijheid.
Met vriendelijke groet
Frans Roescher
Bekijk alle bijdragen in de reeks Tussen Zand en Tijd
