Schatgraven in de Polder:
De Maritieme Geheimen van Luttelgeest en de AWN
Wie door het strakke polderlandschap rondom Luttelgeest rijdt, ziet vooral uitgestrekte akkers en moderne kassen. Maar onder die vruchtbare zeeklei ligt een geschiedenis verborgen die duizenden jaren overspant. Dankzij de inzet van de vrijwilligers van de AWN Flevoland (Vereniging van Vrijwilligers in de Archeologie) komen deze verhalen steeds vaker boven water. Luttelgeest blijkt namelijk een hotspot voor maritieme archeologie.
Een Kerkhof op de Zeebodem
Toen de Noordoostpolder in 1942 droogviel, veranderde de zeebodem van de Zuiderzee in een gigantisch archeologisch archief. Vooral de omgeving van Luttelgeest en het aangrenzende Kuinderbos bleek bezaaid met scheepswrakken. Dit komt doordat dit gebied vroeger een drukke, maar verraderlijke vaarroute was naar de toenmalige havenstad Kuinre. Luttelgeest heeft het hoogste dichtheid van scheepswrakken in heel Flevoland
Een van de meest bijzondere vondsten vlakbij Luttelgeest is het wrak van een 16e-eeuws waterschip (NE 160). Dit type schip was essentieel voor de visserij op de Zuiderzee; het had een ‘bun’ (een ruim vol water) waarin de gevangen vis levend bewaard kon worden. De AWN Flevoland is nauw betrokken bij het monitoren van dergelijke locaties. Omdat de bodem in de polder inklinkt en uitdroogt, dreigt het eeuwenoude hout van deze wrakken weg te rotten. De vrijwilligers helpen bij het in kaart brengen van de conditie van deze “slapende” schepen.
Bijzondere Lading en Prehistorische Sporen
Iets ten noorden van Luttelgeest werd een ander opmerkelijk schip gevonden: een vrachtschip beladen met duizenden kloostermoppen (middeleeuwse bakstenen). Deze stenen waren waarschijnlijk bedoeld voor de bouw van een kerk of kasteel in het achterland, maar bereikten door een storm nooit hun bestemming. Archeologen van de AWN vonden bij verkenningen rondom zulke wrakken ook vaak gebruiksvoorwerpen, zoals tinnen kroezen en keramieken kookpotten, die ons een intiem kijkje geven in het leven aan boord.
Maar de archeologie in Luttelgeest gaat dieper dan de scheepvaart alleen. Voordat de zee het gebied overnam, was dit een bewoonbaar moeraslandschap. De AWN heeft in de regio sporen gevonden van de Swifterbantcultuur (ca. 5000 v.Chr.). Tijdens veldverkenningen op de akkers rond Luttelgeest worden regelmatig vuurstenen werktuigen en scherven van prehistorisch aardewerk aangetroffen, wat bewijst dat hier al duizenden jaren geleden mensen woonden op de oeverwallen van oude rivieren.
De Kracht van de Vrijwilliger
De samenwerking tussen de provincie en de AWN Flevoland is cruciaal voor het behoud van dit erfgoed. De vrijwilligers zijn de ‘oren en ogen’ in het veld. Wanneer een boer tijdens het ploegen op een zware eikenhouten balk stuit, zijn het vaak de leden van de AWN die als eerste ter plaatse zijn om de vondst te documenteren en veilig te stellen.
De bodem van Luttelgeest vertelt zo een gelaagd verhaal: van prehistorische jagers-verzamelaars tot de schippers van de Zuiderzee. Dankzij de archeologische inspanningen blijft dit ‘nieuwe land’ verbonden met zijn oeroude wortels.
Archeologisch spreekuur
AWN leden doen samen met archeologen onderzoek naar archeologische vondsten die mensen meenemen naar het spreekuur. Ze proberen antwoord te geven op wat het is, hoe oud het is en waar het vandaan komt.