Werk in uitvoering!

Boring 2: Monnickendam

Onlangs, van 24 tot en met 28 september 2026, zijn Jan Boes (voorzitter Nederlandse Archeologie Vereniging AWN Afdeling Flevoland) en Frans Roescher (voorzitter WIJPAO), druk geweest met het bemonsteren van een diepe bodemenergieboring in Monnickendam, in werkgebied van WIJPAO, de Werkgroep IJsselmeergebied Paleontologisch en Archeologisch Onderzoek. Het zijn bodemenergieboringen waarbij buizen gebruikt worden met een doorsnede van 90 cm (!) en door middel van spoelingen komt er heel veel sediment naar boven. Dit sediment hebben zij, samen met Bram Langeveld van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam, per meter bemonsterd. Zo bracht Jan Boes bijna 900 kilo sediment naar zijn achtertuin, keurig per diepte gedocumenteerd (Afbeelding 1). Dat is nu onderwerp van verwerking: wetenschappelijk onderzoek.

Afb. 1: Zakken vol sediment van de boring Monnickendam 2 wachten op de verwerking door Jan Boes.

Van het maaiveld gaat het door de afzettingen van het Holoceen, het Weichselien (laatste ijstijd, glaciaal van 11.700 – 116.000 jaren geleden), het Eemien (de laatste tussenijstijd of interglaciaal van 116.000 – 126.000 jaren geleden) door in de voorlaatste ijstijd, het Saalien. Tot een diepte van maar liefst 184 meter beneden het maaiveld. Al deze aangeboorde lagen zijn fossielrijk. Een el dorado voor paleontologen en archeologen. Maar dan heb je opeens 900 kilo sediment in je achtertuin liggen. Dat moet snel verwerkt worden. Alles moet nauwkeurig opnieuw gespoeld worden en het zeefresidu (zie afbeeldingen 2, 3, 4, 5 en 6) moet goed worden gedroogd (afbeelding 7).

Afb. 2: Het meeste sediment (zand) is er uit gezeefd. Meteen kijken of er iets in zit… En daarna goed drogen.

Afb. 3: Wat hebben we daar?

Afb. 4: Zandkorrels, kleine steentjes en schelpenresten. Hopelijk ook resten van zoogdiertjes, reptielen en amfibieën.

Afb. 5: Zeefresidu, detailopname.

Afb. 6: De werkkamer van Jan Boes.

Afb. 7: Het natte zeefresidu moet goed gedroogd worden. Dat is van groot belang.

Afb. 8: Als het zeefresidu gedroogd is moet alles uitgezocht worden. Een waar monnikenwerk!

Afb. 9: Alles blijft bewaard. Kisten vol met goed gedocumenteerde zakjes zeefresidu.

Al dit vele werk gaat een schat aan gegevens opleveren. Dat staat vast. Er zijn al heel bijzondere resten gevonden, maar die moeten eerst gedetermineerd worden door verschillende specialisten op verschillende vakgebieden van de paleontologie en de archeologie. Dat is tijdrovend, maar wij zullen u voortdurend op de hoogte houden van het werk dat Jan Boes met anderen in de WIJPAO aan het uitvoeren is. Het is echt Werk In Uitvoering.