Van rivierduin tot scheepswrak
Archeologie in Dronten
Wie door Dronten fietst, ziet vooral strakke kavels en jonge dorpen. Toch ligt onder die moderne polder een archeologisch archief dat uitzonderlijk rijk is. Dat komt doordat Oostelijk Flevoland pas in de twintigste eeuw werd drooggelegd: ineens werden duizenden jaren geschiedenis letterlijk “blootgelegd” bij sloten graven, bouwrijp maken en landbouwwerk.
De oudste bewoners: de Swifterbantcultuur
Het bekendste verhaal begint bij Swifterbant, in de gemeente Dronten. Tijdens het inpolderen ontdekten onderzoekers een oud getijdenlandschap met kreken en oeverwallen. In 1961 leidde een eerste scherf tot grootschalig onderzoek; vanaf 1964 volgden opgravingen op meerdere plekken in en rond Swifterbant. Daarbij kwamen sporen van bewoning aan het licht, zoals houtskool, aardewerk en vuurstenen werktuigen (lithische artefacten).
De vondsten schetsen het dagelijks leven van jagers-verzamelaars die langzaam richting een meer vaste woonplek gingen. Er zijn botresten gevonden van onder meer zeehond, oeros, edelhert, wild zwijn, eland, bever en otter, plus vogels zoals wilde eend en zelfs zeearend. Ook plantaardig voedsel laat zich zien in resten van hazelnoot en wilde appel.
Een van de meest tot de verbeelding sprekende plekken is kavel OG42: daar werd in 1966 een grafveld met negen graven ontdekt, met volwassen mannen, vrouwen en een kind. Het is zeldzaam concreet bewijs van rituelen en gemeenschap in de Steentijd, op een plek die nu als archeologisch rijksmonument geldt.
Schepen op het droge
Dronten is óók een hotspot voor scheepsarcheologie. Een voorbeeld is wrak OL79, gevonden nabij het huidige Dronten: een vrachtschip met een lading leisteen. Bij onderzoek en opgraving kwamen onder meer munten, bakenloodjes en een zilveren zakhorloge met ketting tevoorschijn—kleine objecten die meteen een beeld geven van handel en bemanning.
Nog persoonlijker is wrak OL84, bijgenaamd het “Oorijzerwrak”, waar onder andere vier zilveren oorijzers, een gegraveerde koperen tabaksdoos, leren voorwerpen en aardewerk zijn gevonden. Alsof iemands leven in één klap uit een scheepsruim op tafel viel.
En soms is er een echte uitschieter: bij de opgraving van een zeventiende-eeuws vrachtschip in Dronten werd een uniek bronzen mini-kanonnetje gevonden, samen met een complete bierpul en een laars—vondsten die de geschiedenis ineens opvallend menselijk maken.
Zo vertelt Dronten, ondanks zijn jonge uiterlijk, een verhaal dat loopt van Steentijdnederzettingen op rivierduinen tot schepen die eeuwen later op de bodem van de voormalige Zuiderzee verdwenen—en nu, in de polder, opnieuw gevonden worden.
Foto’s van wrak OL79
Archeologisch spreekuur
AWN leden doen samen met archeologen onderzoek naar archeologische vondsten die mensen meenemen naar het spreekuur. Ze proberen antwoord te geven op wat het is, hoe oud het is en waar het vandaan komt.