Tijdcapsule in de Noordoostpolder
182 Scheepswrakken
De Noordoostpolder wordt vaak de ‘grootste droge scheepsbegraafplaats ter wereld’ genoemd, maar de bodem herbergt veel meer dan alleen wrakken. Van prehistorische voetafdrukken tot 18e-eeuwse zeeschepen: de archeologie van dit gebied biedt een unieke blik op de Nederlandse geschiedenis.
Een kerkhof van schepen
Toen de Noordoostpolder in 1942 droogviel, kwamen honderden scheepswrakken aan de oppervlakte die eeuwenlang door de Zuiderzee waren verzwolgen. Een van de meest spectaculaire vondsten van de afgelopen jaren is het zogenaamde ‘mysterieuze zeeschip’ nabij Rutten (kavel K-47).
Dit 18e-eeuwse schip van ruim dertig meter lang bleek een Engels koopvaardijschip te zijn. De opgraving, waarbij de AWN Flevoland nauw betrokken was, leverde een schat aan informatie op. Archeologen vonden onder andere:
Persoonlijke bezittingen:
Tinnen schalen uit Londen, lederen schoenen en zelfs een zilveren lepel met het portret van Queen Anne.
Scheepsgeschut:
Ondanks de commerciële aard van het schip, werden er draaibassen (kleine kanonnen) gevonden voor zelfverdediging.
Dagelijks leven:
Baardmankruiken die nog vloeistof bevatten en een kam waarin onder de microscoop zelfs 300 jaar oude luizen werden ontdekt.
Schokland en de Swifterbantcultuur
De archeologie in de polder beperkt zich niet tot de scheepvaart. Rondom het voormalige eiland Schokland, dat nu als UNESCO Werelderfgoed midden in het land ligt, zijn sporen gevonden van de Swifterbantcultuur (ca. 5000 – 3400 v.Chr.). Deze prehistorische bewoners leefden op de overgang van jager-verzamelaars naar boeren.
Een van de meest indrukwekkende vondsten in dit kader zijn de menselijke resten en vuurstenen werktuigen die aantonen dat dit gebied al duizenden jaren intensief bewoond werd voordat het water de overhand kreeg. De kleibodem van de polder fungeert hierbij als een perfecte tijdcapsule; door het gebrek aan zuurstof blijven organische materialen, zoals hout en textiel, verbazingwekkend goed bewaard.
Middeleeuwse ontginning en strijd tegen het water
Bijzonder zijn ook de middeleeuwse vondsten die in de buurt van Marknesse zijn gedaan. Archeologen hebben resten van houten constructies en dijkjes gevonden die waarschijnlijk onderdeel waren van vroege pogingen om het land te ontginnen en tegen het water te beschermen. Ook zijn er sporen van landbouwactiviteiten aangetroffen, zoals oude ploegsporen in de bodem.
Locaties en Musea
Als je de vondsten uit de Noordoostpolder zelf wilt bekijken, zijn de volgende locaties absoluut een bezoek waard. Veel van de objecten die door de AWN Flevoland en professionele archeologen zijn opgegraven, hebben hier een plek gekregen:
Museum Schokland
De centrale plek voor de geschiedenis van de polder. Je vindt hier prehistorische vuurstenen, gereedschappen van de Swifterbantcultuur en diverse scheepsresten die op het voormalige eiland zijn gevonden.
Batavialand (Lelystad)
Hoewel net buiten de polder, is dit hét kenniscentrum. Hier bevindt zich het scheepsarcheologisch depot en de ArcheoHotspot, waar de AWN regelmatig actief is en waar je de grootste collectie scheepswrak-onderdelen van Nederland vindt.
Gesteentetuin (Schokkerbos)
Hier zie je de sporen van de ijstijd. Grote zwerfkeien die tijdens de laatste ijstijd door gletsjers naar de polder zijn meegevoerd, liggen hier in een prachtige tuin uitgestald.
De Inpoldering (Nagele)
Een kleiner museum dat zich richt op de ontstaansgeschiedenis van de polder zelf, inclusief de eerste archeologische ontdekkingen die tijdens het droogmalen werden gedaan.
Archeologisch spreekuur
AWN leden doen samen met archeologen onderzoek naar archeologische vondsten die mensen meenemen naar het spreekuur. Ze proberen antwoord te geven op wat het is, hoe oud het is en waar het vandaan komt.