Lidar
in de archeologie van Flevoland
Wat is lidar?
Lidar is een moderne techniek die archeologen gebruiken om het landschap in detail in kaart te brengen. De naam lidar staat voor Light Detection and Ranging. Bij deze methode worden laserstralen vanuit een vliegtuig, drone of helikopter naar de aarde gestuurd. De stralen weerkaatsen op het oppervlak en keren terug naar de sensor. Door te meten hoe lang het duurt voordat het signaal terugkomt, kan zeer nauwkeurig worden bepaald hoe het landschap eruitziet. Met lidar kunnen archeologen hoogteverschillen van slechts enkele centimeters zichtbaar maken.
Waarom is lidar belangrijk in Flevoland?
Flevoland is een relatief jong stuk land dat grotendeels is ontstaan door drooglegging van de voormalige Zuiderzee. Hoewel het landschap er vlak uitziet, zitten er onder en soms ook op het oppervlak nog sporen van oudere landschappen en menselijke activiteiten. Lidar helpt archeologen om deze subtiele sporen zichtbaar te maken. Omdat Flevoland een groot en open gebied is, kan lidar hier efficiënt worden toegepast. De techniek maakt het mogelijk om grote gebieden snel en nauwkeurig te onderzoeken.
Hoe werkt lidar in de praktijk?
Tijdens een lidaronderzoek vliegt een vliegtuig of drone over een gebied terwijl het duizenden laserpulsen per seconde naar de grond stuurt. Een deel van deze stralen wordt weerkaatst door vegetatie, terwijl andere stralen de bodem bereiken. Met speciale software kunnen onderzoekers de gegevens verwerken en bijvoorbeeld bomen en planten als het ware “wegfilteren”. Zo ontstaat een gedetailleerd model van het landschap. Archeologen kunnen dit model vervolgens analyseren op sporen van oude structuren, zoals sloten, dijken of nederzettingen.
Wat heeft lidar opgeleverd in Flevoland?
Met behulp van lidar hebben archeologen in Flevoland beter inzicht gekregen in oude landschappen die bestonden voordat het gebied onder water kwam te staan. Zo zijn restanten van oude rivierlopen, geulen en hogere zandruggen zichtbaar gemaakt. Op deze hogere delen vestigden mensen zich vaak in de prehistorie, omdat ze daar droger konden wonen. Door deze gebieden te herkennen, weten archeologen waar ze grotere kans hebben om archeologische vondsten te doen. Lidar helpt daardoor om onderzoek gerichter en efficiënter uit te voeren.
Voordelen van lidar
Een groot voordeel van lidar is dat het onderzoek snel kan worden uitgevoerd en zeer nauwkeurige resultaten oplevert. Daarnaast is het een niet-invasieve methode, wat betekent dat de bodem niet wordt verstoord. Archeologische resten blijven daardoor intact. Ook kan lidar gebieden in kaart brengen die moeilijk toegankelijk zijn, zoals natuurgebieden of landbouwgrond.
Beperkingen van lidar
Hoewel lidar veel voordelen heeft, kan de techniek niet alles laten zien. Lidar toont vooral verschillen in hoogte en vorm van het landschap. Voorwerpen die diep onder de grond liggen, blijven meestal verborgen. Daarom combineren archeologen lidar vaak met andere onderzoeksmethoden, zoals grondboringen of geofysisch onderzoek.
Lidar is een waardevol hulpmiddel binnen de archeologie van Flevoland. Door het landschap zeer nauwkeurig in kaart te brengen, helpt deze techniek archeologen om sporen van vroegere bewoning en oude landschappen te ontdekken. Dankzij lidar wordt duidelijk dat onder het vlakke landschap van Flevoland een rijke en complexe geschiedenis schuilgaat.
Lidar in de praktijk.
Archeologisch spreekuur
AWN leden doen samen met archeologen onderzoek naar archeologische vondsten die mensen meenemen naar het spreekuur. Ze proberen antwoord te geven op wat het is, hoe oud het is en waar het vandaan komt.